Ar-Ge ve inovasyon ortamında giderek daha fazla karşılaştığımız soru: “Bir buluş tamamen ya da kısmen yapay zeka (YZ) tarafından üretildiğinde, bu buluşu nasıl koruyabilirim?” Günümüzde YZ destekli sistemler — makine öğrenimi, derin öğrenme, otomatik tasarım araçları — artık sadece fikir verme aşamasında değil, doğrudan teknik çözümler üretme noktasına geliyor. Bu durumda, bir hizmet sağlayıcısı olarak bizler için şu sorular öne çıkıyor: YZ tarafından üretilen bir buluş patent alabilir mi? Türkiye’de ve uluslararası alanda hangi kriterler geçerli? Girişimcilere ve KOBİ’lere ne tür stratejiler önerilmeli?

1. YZ destekli buluşların yükselişi YZ sistemleri sadece veri analizi yapmakla kalmıyor; tasarım öneriyor, optimizasyon yapıyor ve bazen doğrudan teknik çözümler üretiyor. Bu da koruma stratejisi geliştirme ihtiyacını artırıyor. Türkiye özelinde, YZ ve sınai mülkiyet haklarına dair net yasal düzenlemeler henüz bulunmuyor. Şu anki mevzuata göre YZ, mucit olarak kabul edilmiyor.

2. Türkiye’de geçerli patent kriterleri ve YZ etkisi Türk Patent ve Marka Kurumu’na (TÜRKPATENT) göre patent alabilmek için üç ana kriter var: yenilik, buluş basamağı ve sanayiye uygulanabilirlik. Ancak YZ destekli bir buluşta “mucit kimdir?” sorusu kritik. Mevcut sistemde mucit “gerçek kişi” olmak zorunda. Bu nedenle YZ, sadece bir “araç” olarak görülüyor ve insan katkısının belgelenmesi gerekiyor.

3. Uygulamada dikkat edilmesi gerekenler

  • YZ hangi verilerle çalıştı? Bu verileri kim belirledi?
  • Modeli kim tasarladı ve eğitim sürecine kim katkı verdi?
  • Teknik etki nedir? Buluş hangi teknik problemi çözüyor?
  • Buluşun sadece bir yazılım olmadığı, teknik bir sonuç doğurduğu dosyada anlatılmalıdır.

4. Yurtdışı uygulamalarından çıkarılacak dersler EPO ve USPTO gibi kurumlar da YZ’yi mucit olarak tanımamaktadır. Ancak YZ ile geliştirilen buluşlar, insan katkısı net olarak belirtilmek şartıyla patentlenebiliyor. Bu durum Türkiye için de yol gösterici nitelikte.

5. YZ destekli buluşlar için 5 adımlı strateji

  1. Buluşun teknik problemini ve çözümü net tanımlayın.
  2. YZ’nin hangi aşamalarda kullanıldığını dosyada belirtin.
  3. Model verilerini, eğitim sürecini ve insan katkısını belgelerle destekleyin.
  4. YZ sadece bir “araç” ise bunu vurgulayarak, mucidi insan olarak belirtin.
  5. Uluslararası başvuru düşünülüyorsa, bu konuda deneyimli vekillerle ilerleyin.

YZ destekli buluşların artmasıyla birlikte, patent stratejisi daha da önemli hale geliyor. Doruk Patent olarak, hem Türkiye’de hem uluslararası alanda YZ odaklı patent başvurularınızda size yol arkadaşlığı yapabiliriz. Eğer siz de bir YZ destekli buluşunuz için koruma stratejisi oluşturmak istiyorsanız, bizimle şimdi iletişe geçin.